Ondanks de snelle ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie (AI) blijft succesvolle implementatie in de zorg een uitdaging. In een recent verschenen preprint analyseerden onderzoekers van Halmstad University (Zweden), samen met Julie Swillens (IQ Health), 65 empirische studies naar de implementatie van AI-toepassingen in de dagelijkse zorgpraktijk.
De belangrijkste conclusie: succesvolle AI-implementatie is niet alleen een technische uitdaging, maar vooral ook een organisatorisch vraagstuk. De onderzoekers laten zien dat organisatorische ondersteuning, multidisciplinaire samenwerking, stakeholderbetrokkenheid en een goede aansluiting op bestaande werkprocessen cruciaal zijn voor succesvolle invoering. Tegelijkertijd vormen onvoldoende prestatie van AI-systemen, een toename in werkbelasting voor zorgprofessionals, beperkte IT-infrastructuur en een moeizame integratie in zorgprocessen belangrijke belemmeringen.
Daarnaast blijkt dat de meeste AI-toepassingen worden ingezet voor automatisering, beeldanalyse en taaltechnologie, vooral ter ondersteuning van artsen, verpleegkundigen en radiologen. Opvallend is dat patiënten slechts in een klein deel van de implementaties als directe gebruiker worden beschouwd.
De studie wijst ook op een kloof tussen theorie en praktijk: slechts één op de vijf studies maakte gebruik van bestaande raamwerken. Bovendien krijgen patiëntperspectieven, bestuurlijke randvoorwaarden (zoals gegevensbescherming en vergoedingsstructuren) en vroege implementatiefasen (zoals behoefteanalyse en stakeholderbetrokkenheid) nog relatief weinig aandacht.
Volgens de auteurs moet AI-implementatie daarom worden gezien als een sociotechnisch proces dat technische, organisatorische en systeemkennis vereist, in plaats van louter een technische exercitie.