Stijgende inflatie kan leiden tot ongelijke financiële druk tussen ziekenhuizen, bijvoorbeeld door verschillen in kostenstructuren, energiecontracten en stijgende rentes. In deze studie hebben we onderzocht hoe de impact van inflatie verschilt tussen Nederlandse ziekenhuizen en in hoeverre dit wordt gecompenseerd binnen het huidige zorgstelsel. In Nederland worden de macro uitgavenkaders in principe volledig en automatisch gecorrigeerd voor de gemiddelde inflatie. Tegelijkertijd betekent dit niet dat de correctie ook automatisch wordt doorvertaald naar individuele ziekenhuizen.
Onze resultaten laten zien dat er aanzienlijke variatie bestaat in ziekenhuis-specifieke inflatiecijfers. Deze verschillen zijn vooral toegenomen na 2021, toen de inflatie sterk steeg na de oorlog in Oekraïne. Ondanks deze duidelijke variatie blijkt uit lineaire regressieanalyses dat er geen significante relatie bestaat tussen verschillen in inflatie en verschillen in ziekenhuisvergoedingen. Dit wijst erop dat er historisch gezien geen gerichte correcties plaatsvinden voor ziekenhuizen die relatief harder worden getroffen door inflatie. Met andere woorden: ziekenhuizen die te maken hebben met hogere kostenstijgingen worden niet systematisch extra gecompenseerd.
Daarnaast geven interviews met betrokken stakeholders aan dat zorgverzekeraars inflatieverschillen tussen individuele ziekenhuizen niet expliciet meenemen in hun contractering. In plaats daarvan wordt vooral gewerkt met generieke inflatiecorrecties op nationaal niveau. Hierdoor worden ziekenhuizen slechts gedeeltelijk gecompenseerd voor de werkelijke stijging van hun kosten. Hogere inflatie vergroot ook de onderhandelruimte en biedt zorgverzekeraars meer mogelijkheden om te differentiëren in de zorginkoop.
Inflatie is slechts een van de factoren die de uiteindelijke financiële ruimte voor ziekenhuizen bepalen, naast bijvoorbeeld prijs- en volumeafspraken en eventuele efficiëntiekortingen. De inflatiecompensatie kan in de praktijk niet los worden gezien van deze factoren: een korting op de inflatiecompensatie kan ook worden geïnterpreteerd als een generieke efficiëntiekorting. Stijgende inflatie leidt dus tot stijgende macrokaders die vervolgens al dan niet volledig worden doorvertaald naar de ziekenhuisbudgetten.
Academie voor betaalbaarheid van zorg (Nederlandse policybrief voor VWS)
Health system effects of economy-wide inflation: How resilient are European health systems? (Policy brief over de effecten van inflatie in Europa voor de European Observatory on Health Systems and Policies)